Gryziel zachodni \u2013 Atypus affinis<\/em> Eichwald, 1830<\/p>\n Gryziel zachodni Atypus affinis<\/em> Eichwald, 1830 nale\u017cy do rodziny gryzielowatych (Atypidae) – szeroko w \u015bwiecie rozmieszczonej i licz\u0105cej 49 gatunk\u00f3w. Podobnie jak inne paj\u0105ki z podrz\u0119du Mygalomorphae, gryzielowate maj\u0105 masywne cia\u0142o, dwie pary p\u0142uc, szcz\u0119koczu\u0142ki wysuni\u0119te do przodu a kolec jadowy u\u0142o\u017cony wzd\u0142u\u017c osi cia\u0142a.<\/p>\n W Europie wyst\u0119puj\u0105 3 gatunki z rodzaju Atypus<\/em>: Atypus affinis<\/em> wyst\u0119puje na nizinach (do 600 m) \u2013 g\u0142\u00f3wnie w zachodniej, \u015brodkowej i p\u00f3\u0142nocnej Europie. Zajmuje ciep\u0142e i nas\u0142onecznione \u0142\u0105ki, murawy, zbocza i skarpy a nawet \u015bwietliste bory sosnowe. D\u0142ugo\u015b\u0107 cia\u0142a samc\u00f3w (z wy\u0142\u0105czeniem szcz\u0119koczu\u0142k\u00f3w) waha si\u0119 od 7 do 10 mm, za\u015b samice osi\u0105gaj\u0105 do kilkunastu mm. Samce s\u0105 czarne, samice ciemnobr\u0105zowe a m\u0142ode wyra\u017anie ja\u015bniejsze. W por\u00f3wnaniu z dwoma pozosta\u0142ymi gatunkami, gryziel zachodni ma jasn\u0105 plam\u0119 na ko\u0144cu zewn\u0119trznej cz\u0119\u015bci rzepki I. pary n\u00f3g oraz silnie wyd\u0142u\u017cone, tr\u00f3jsegmentowe tylne k\u0105dzio\u0142ki prz\u0119dne. Dla odmiany, tylne k\u0105dzio\u0142ki u Atypus piceus<\/em> maj\u0105 jasn\u0105 ko\u0144cow\u0105 obw\u00f3dk\u0119, za\u015b A. muralis<\/em> ma k\u0105dzio\u0142ki czterosegmentowe.<\/p>\n Gryziele \u017cyj\u0105 w norach d\u0142ugich na 10\u201330 cm, kt\u00f3re same kopi\u0105 i wy\u015bcie\u0142aj\u0105 mocn\u0105 prz\u0119dz\u0105 o strukturze delikatnego zamszu. Na powierzchni gruntu swobodnie wystaje \u0142owna cz\u0119\u015b\u0107 rurki, o \u015brednicy ok. 1 cm i d\u0142ugo\u015bci ok. 10 cm. Jest ona zakamuflowana cz\u0105stkami gleby, piasku i detrytusu. Paj\u0105k siedzi wewn\u0105trz nory i czeka na ofiary w\u0119druj\u0105ce po powierzchni. Atakuje je poprzez \u015bciank\u0105 rurki, wci\u0105ga do \u015brodka a dziur\u0119 \u0142ata p\u00f3\u017aniej. Do jego najcz\u0119stszych ofiar nale\u017c\u0105 mr\u00f3wki, chrz\u0105szcze, krocionogi i pareczniki.<\/p>\n Samce mo\u017cna spotka\u0107 jesieni\u0105, gdy w\u0119druj\u0105 w poszukiwaniu samic (u tapetnika szczyt samczej aktywno\u015bci przypada na maj i czerwiec). Samce poszukuj\u0105 samic w norach, wprawiaj\u0105c w wibracj\u0119 ich rurkowate oprz\u0119dy. Zaakceptowane wchodz\u0105 do nory i kopuluj\u0105. Tu tak\u017ce, w rozszerzonej cz\u0119\u015bci nory samice sk\u0142adaj\u0105 kokon, zawieraj\u0105cy do 100 jaj. M\u0142ode wykluwaj\u0105 si\u0119 jesieni\u0105 i pozostaj\u0105 z matk\u0105 do wiosny, korzystaj\u0105 z zapas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142tka i nie od\u017cywiaj\u0105 si\u0119. Nor\u0119 opuszczaj\u0105 w ciep\u0142e dni marca i rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 na niciach babiego lata (ballooning).<\/p>\n W odr\u00f3\u017cnieniu od innych \u015brodkowoeuropejskich gatunk\u00f3w paj\u0105k\u00f3w, gryziele s\u0105 d\u0142ugowieczne, bo mog\u0105 \u017cy\u0107 do 10 lat.<\/p>\n Christoph H\u00f6rweg & Marek \u017babka<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Europejski paj\u0105k roku 2013<\/p>\n Gryziel zachodni \u2013 Atypus affinis<\/em> Eichwald, 1830<\/p>\n Gryziel zachodni Atypus affinis<\/em> Eichwald, 1830 nale\u017cy do rodziny gryzielowatych (Atypidae) – szeroko w \u015bwiecie rozmieszczonej i licz\u0105cej 49 gatunk\u00f3w. Podobnie jak inne paj\u0105ki z podrz\u0119du Mygalomorphae,<\/p>\n …<\/span><\/p>\n
\nAtypus affinis<\/em> \u2013 gryziel zachodni \u2013 najwi\u0119kszy i najbardziej pospolity w Europie zachodniej (link)<\/a>
\nAtypus muralis<\/em> \u2013 gryziel stepowy \u2013 najmniejszy z nich (link)<\/a>
\nAtypus piceus<\/em> \u2013 gryziel tapetnik (link )<\/a>
\nWszystkie s\u0105 silnie zagro\u017cone i znajduj\u0105 si\u0119 na czerwonych listach w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w europejskich, w tym tak\u017ce w Polsce (Star\u0119ga i in. 2002).<\/p>\n