Merimanga e madhe e shpellave \u2013 Meta menardi<\/em> (Latreille, 1804)<\/p>\n P\u00ebr merimang\u00ebn e vitit jan\u00eb nj\u00eb num\u00ebr i “p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb”, nj\u00eb familje e re e merimangave (Tetragnathidae – merimanga me nofulla t\u00eb gjata), nj\u00eb habitat i ri (shpellat) dhe nj\u00eb kafsh\u00eb e re e p\u00ebrbashk\u00ebt e vitit (gjithashtu, kafsha e shpellave e vitit). Le ti trajtojm\u00eb hap pas hapi duke filluar me nj\u00eb hyrje te shkurt\u00ebr p\u00ebr merimang\u00ebn e vitit: Meta menardi<\/em> (Latreille, 1804) merimanga e madhe e shpellave.<\/p>\n Merimanga e madhe e shpellave \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga 955 llojet e merimangave me nofulla te gjata e njohur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. N\u00eb Europ\u00eb ne kemi 29 lloje, prej t\u00eb cilave 19 gjenden n\u00eb Europ\u00ebn qendrore.<\/p>\n Merimanga e madhe e shpellave Meta menardi<\/em> \u00ebsht\u00eb gjer\u00ebsisht e p\u00ebrhapur gjeografikisht. Ajo ndodhet n\u00eb zgavrat n\u00ebntok\u00ebsore gjat\u00eb gjith\u00eb rajonit Palaearktik, me p\u00ebrjashtim t\u00eb Japonis\u00eb. N\u00eb Europ\u00ebn qendrore zakonisht gjendet n\u00eb vendet mbitok\u00ebsore, dhe ve\u00e7an\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb e zakonshme n\u00eb zonat karstike t\u00eb tilla sin \u00eb Franc\u00eb ose n\u00eb Alpet Swabian. Merimanga jeton n\u00eb shpellat n\u00ebntok\u00ebsore, bodrume, puset e minierave dhe brenda gurit. Ajo ec\u00ebn me nj\u00eb nivel lag\u00ebshtie mesatare mbi 7\u00b0C, duke shmangur shpellat me lag\u00ebshti t\u00eb madhe ose me ajrim.<\/p>\n Gjat\u00ebsia e trupit e merimang\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb shpellave Meta menardi<\/em> \u00ebsht\u00eb 11 deri n\u00eb 13 mm te meshkujt dhe 14 deri n\u00eb 17 mm te femrat. N\u00eb vazhdim te k\u00ebtyre llojeve t\u00eb spikatura, shpellat n\u00ebntok\u00ebsore kan\u00eb edhe shum\u00eb lloje t\u00eb tjera, nj\u00eb num\u00ebr i t\u00eb cilave shfaqin p\u00ebrshtatshm\u00ebri t\u00eb dukshme ndaj jet\u00ebs n\u00ebntok\u00ebsore. K\u00ebto merimanga jan\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 p\u00ebr Meta bourneti<\/em> (shiko m\u00eb sip\u00ebr) zakonisht shum\u00eb m\u00eb t\u00eb vogla sesa llojet e gjinis\u00eb Meta t\u00eb p\u00ebrmendura m\u00eb lart dhe ndaj dhe mund t\u00eb ngat\u00ebrrohen me to.<\/p>\n \u00c7ift\u00ebzimi n\u00eb k\u00ebto lloje t\u00eb merimangave t\u00eb gjinis\u00eb Meta<\/em>, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi ndodh her\u00ebt n\u00eb ver\u00eb. N\u00eb vazhdim t\u00eb k\u00ebsaj, nga mezi i Korrikut deri n\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb Gushtit, femra nd\u00ebrton nj\u00eb kokon me diamet\u00ebr 2 deri n\u00eb 3 cm i cili varet nga nj\u00eb fill. Kokoni p\u00ebrmban rreth 200 deri n\u00eb 300 vez\u00eb, t\u00eb cilin femra e ruan p\u00ebr dy deri n\u00eb tre muaj deri n\u00eb vdekjen e saj. Rreth fundit t\u00eb Gushtit thesi i vez\u00ebve fillon t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebhet dhe merimangat e vogla jan\u00eb t\u00eb dukshme ne kokon po aq t\u00eb vogla sa duken si njolla t\u00eb vogla t\u00eb zeza. Merimangat e vogla nuk e braktisin kokonin deri n\u00eb pranver\u00ebn e ardhshme. Pasardh\u00ebsit m\u00eb pas vazhdojn\u00eb rrug\u00ebn drejt hyrjes s\u00eb shpell\u00ebs, ku ata mund t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb nga disa dit\u00eb deri n\u00eb disa jav\u00eb. Disa nga t\u00eb vegjlit udh\u00ebtojn\u00eb nga k\u00ebtu deri n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb sistemit t\u00eb shpellave, nd\u00ebrsa pjesa tjet\u00ebr q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb shpell\u00ebn ku kan\u00eb lindur. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb popullata edhe shp\u00ebrndahet, edhe ruhet. Merimanga e madhe e shpellave Meta menardi<\/em> arrin nj\u00eb mosh\u00eb nga 2 deri n\u00eb 3 vite, n\u00eb ndryshim me shumic\u00ebn e merimangave tona vendase t\u00eb cilat jetojn\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb vit.<\/p>\n Rrjeta 20 deri 30 cm e merimang\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb shpellave mund t\u00eb interpretohet si nj\u00eb baz\u00eb e madhe (p.sh. nj\u00eb rrjet\u00eb me nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb hapur) dhe shum\u00eb rrall\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb kapur pren\u00eb. Meta menardi priret p\u00ebr t\u00eb kaluar pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb saj af\u00ebr murit t\u00eb shpell\u00ebs ku mund t\u00eb kap\u00eb buburreca, brumbuj, shum\u00ebk\u00ebmb\u00ebsha, flutura dim\u00ebruese dhe flutura nate si dhe disa kafsh\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb vogla, madje nganj\u00ebher\u00eb edhe molusqe. Tipikisht k\u00ebto jan\u00eb t\u00eb varura nga rrjeta me an\u00eb t\u00eb fijeve t\u00eb vogla. Kjo sjellje gjuetie, pa u mb\u00ebshtetur te rrjeta e cila \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb origjinale p\u00ebr t\u00eb kapur pren\u00eb, mund t\u00eb v\u00ebrehet si nj\u00eb p\u00ebrshtatje e gjenetik\u00ebs s\u00eb sjelljes s\u00eb k\u00ebtyre gjallesave kundrejt jet\u00ebs n\u00eb shpella.<\/p>\n Merimanga e madhe e shpellave Meta menardi<\/em> gjithashtu quhet merimanga rrjet\u00eb end\u00ebse e shpellave, edhe pse nuk i p\u00ebrket familjes end\u00ebse t\u00eb rrjetave, sikurse merimangat e kopshtit, por m\u00eb tep\u00ebr i ngjajn\u00eb merimangave me nofulla t\u00eb gjata. P\u00ebr arsye t\u00eb p\u00ebrmasave t\u00eb saj, ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kafsh\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb shpellave n\u00eb zonat me klim\u00eb t\u00eb but\u00eb. K\u00ebto gjallesa jetojn\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb vitit p\u00ebrreth shpellave, puseve t\u00eb minierave dhe bodrumeve t\u00eb krijuara n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb shk\u00ebmbinjve natyrore. N\u00eb vijim, kjo lloj merimange \u00ebsht\u00eb zgjedhur gjithashtu “kafsha e shpellave e vitit 2012”. Merimanga p\u00ebrfaq\u00ebson n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh kafsh\u00ebsh t\u00eb cilat varen nga streh\u00ebt e mbrojtura t\u00eb lira e t\u00eb ftohta t\u00eb lidhura me minierat. Shoq\u00ebria e shpellave Gjermane dhe e k\u00ebrkuesve t\u00eb karsteve d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb tregojn\u00eb, p\u00ebrmes zgjedhjes s\u00eb k\u00ebsaj merimange, q\u00eb ka shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr studimin e ekosistemeve n\u00ebntok\u00ebsore dhe t\u00eb kafsh\u00ebve q\u00eb ndodhen n\u00eb k\u00ebto zona (shiko gjithashtu n\u00eb www.hoehlentier.de).<\/p>\n S\u00eb bashku me zgjedhjen si merimanga e vitit, merimanga e madhe e shpellave Meta menardi<\/em> gjithashtu \u00ebshte p\u00ebrzgjedhur si “Merimanga Europiane e vitit 2012”. Kjo mb\u00ebshtet bashk\u00ebpunimin e shk\u00eblqyer midis biolog\u00ebve t\u00eb shpellave dhe specialist\u00ebve p\u00ebr k\u00ebto grupe t\u00eb gjallesave q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb shpella. K\u00ebrkuesit shkencor\u00eb t\u00eb merimangave (araknolog\u00ebt) jan\u00eb t\u00eb lidhur me njohurit\u00eb dhe ekspertiz\u00ebn e k\u00ebrkuesve shkencor\u00eb t\u00eb shpellave (speleolog\u00ebt), me q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrreth llojeve q\u00eb ndodhen n\u00eb habitatet n\u00ebntok\u00ebsore.<\/p>\n Her\u00ebn tjet\u00ebr q\u00eb do t\u00eb vizitoni nj\u00eb shpell\u00eb, jini vigjilent\u00eb! Mbajini syt\u00eb hapur! Christoph H\u00f6rweg & Blerina Vrenozi<\/p>\n Dr. Blerina Vrenozi, Qendra K\u00ebrkimore e Flor\u00ebs dhe Faun\u00ebs, Fakulteti i Shkencave t\u00eb Natyr\u00ebs, Tirana, Albania,\u00a0bvrenozi(a)gmail.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Merimanga Europiane e vitit 2012<\/p>\n Merimanga e madhe e shpellave \u2013 Meta menardi<\/em> (Latreille, 1804)<\/p>\n P\u00ebr merimang\u00ebn e vitit jan\u00eb nj\u00eb num\u00ebr i “p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb”, nj\u00eb familje e re e merimangave (Tetragnathidae – merimanga me nofulla t\u00eb gjata),<\/p>\n …<\/span><\/p>\n
\nNgjyrimi \u00ebsht\u00eb zakonisht m\u00eb se i err\u00ebt me cefalotoraksin t\u00eb kuq n\u00eb kafe. Dy njolla t\u00eb m\u00ebdha jan\u00eb shpesh t\u00eb dukshme. K\u00ebmb\u00ebt jan\u00eb kafe me unaza t\u00eb zeza. Ajo ka mund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb ngat\u00ebrrohet me merimang\u00ebn e vog\u00ebl t\u00eb shpellave Metellina merianae<\/em> (Scopoli, 1763). Kjo \u00ebsht\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl dhe ngjyrimi i saj \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb gri. Megjithat\u00eb lloji i dyt\u00eb nd\u00ebrton rrjeta t\u00eb m\u00ebdha (me m\u00eb shum\u00eb vija rrezore dhe fije ngjit\u00ebse) dhe \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu n\u00eb gjendje t\u00eb shtoj\u00eb insekte fluturuese t\u00eb fuqishme te preferencat e tij ushqimore.
\nMeta bourneti<\/em> Simon, 1922 \u00ebsht\u00eb, n\u00eb kontrast me t\u00eb, po aq e madhe sa Meta menardi<\/em> dhe gjithashtu me ngjyrim te nj\u00ebjt\u00eb, por \u00ebsht\u00eb e njohur vet\u00ebm me p\u00ebrhapje t\u00eb izoluar n\u00eb Rhineland-Palatinate.<\/p>\n
\nMerimanga e madhe e shpellave ndodhet diku af\u00ebr jush!<\/p>\nContact Albania<\/h4>\n