Zyzu\u015b t\u0142u\u015bcioch \u2013\u00a0Steatoda bipunctata<\/em> (Linnaeus, 1758)<\/p>\n Steatoda bipunctata<\/em> (Linnaeus, 1758) nale\u017cy do rodziny omatnikowatych (Theridiidae), licz\u0105cej w \u015bwiecie ponad 2500 gatunk\u00f3w, z czego 228 wyst\u0119puje w \u015arodkowej Europie, a 63 w Polsce. S\u0105 to paj\u0105ki ma\u0142ych i \u015brednich rozmiar\u00f3w, zwykle 3-8 mm d\u0142ugo\u015bci (bez odn\u00f3\u017cy). Kszta\u0142t cia\u0142a jest zr\u00f3\u017cnicowany, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w ma kulisty odw\u0142ok i cienkie, delikatne nogi. Na stopach mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 grzebykowate w\u0142osy. Ubarwienie jest zwykle czarne lub br\u0105zowe, ale zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c gatunki z wyra\u017anym wzorem barwnym.<\/p>\n Omatnikowate buduj\u0105 nieregularne i chaotyczne sieci, czasami w kszta\u0142cie dzwonu. Nici \u0142\u0105cz\u0105ce z pod\u0142o\u017cem s\u0105 lepkie i na tyle mocne, \u017ce s\u0105 w stanie z\u0142owi\u0107 du\u017ce ofiary, np. skorpiony. Do najbardziej znanych omatnik\u00f3w nalez\u0105 gatunki z rodzaju Latrodectus<\/em> \u2013 rozmieszczone w ciep\u0142ych rejonach \u015bwiata, S\u0105 w\u015br\u00f3d nich ameryka\u0144ska czarna wdowa (Latrodectus mactans<\/em>), australijski redback spider (Latrodectus hasselti<\/em>) i \u017cyj\u0105cy w po\u0142udniowej Europie Latrodectus tredecimguttatus<\/em>, zwany czasami czarnym wilkiem. Jad gatunk\u00f3w z rodzaju Latrodectus<\/em> jest silnie toksyczny, a nawet zab\u00f3jczy dla cz\u0142owieka. Wiele gatunk\u00f3w osn\u00f3wik\u00f3w \u017cyje w s\u0105siedztwie cz\u0142owieka; jest w\u015br\u00f3d nich r\u00f3wnie\u017c tegoroczny zwyci\u0119zca.<\/p>\n Steatoda bipunctata<\/em> (zyzu\u015b t\u0142u\u015bcioch) wyst\u0119puje we wszystkich krajach Europy – od nizin – po wysoko\u015b\u0107 800 metr\u00f3w cho\u0107 w Alpach s\u0105 docieraj\u0105 do 2000 m. Gatunek jest cz\u0119sto spotykany na budynkach, pod parapetami i okiennicami. Mo\u017ce prze\u017cy\u0107 w suchych pomieszczeniach mieszka\u0144, w szafach, kredensach, na rega\u0142ach z ksi\u0105\u017ckami. \u017byj\u0105 te\u017c w ogr\u00f3dkach, w\u015br\u00f3d kwiat\u00f3w i krzew\u00f3w, pod kor\u0105 drzew, w\u015br\u00f3d kamieni czy starych desek. Samice zyzusia t\u0142u\u015bciocha mierz\u0105 4,5\u20137 mm, samce od 4 do 5,5 mm. Cia\u0142o jest lekko sp\u0142aszczone, br\u0105zowo-czarne, z jasnym paskiem \u015brodkowym, szersz\u0105 obw\u00f3dk\u0105 z przodu odw\u0142oka i z lekkim woskowatym po\u0142yskiem. Na powierzchni odw\u0142oka widoczne s\u0105 4 ciemne do\u0142kowate punkty – tak zwane apodemy, do kt\u00f3rych przymocowane s\u0105 mi\u0119\u015bnie odpowiedzialne za skurcze serca. W por\u00f3wnaniu innymi omatnikowatymi, nogi zyzusia s\u0105 do\u015b\u0107 kr\u00f3tkie, br\u0105zowe, z czarnymi obw\u00f3dkami.<\/p>\n Steatoda bipunctata<\/em> buduje tr\u00f3jwymiarowe sieci \u2013 najcz\u0119\u015bciej w k\u0105tach i podobnych niszowatych zag\u0142\u0119bieniach. Zwykle mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 p\u0142achtowat\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119, przymocowan\u0105 pionowymi i poziomymi ni\u0107mi. Nici \u0142owne skierowane s\u0105 w d\u00f3\u0142, a na ich ko\u0144cach znajduj\u0105 si\u0119 krople kleistej substancji. Ofiary przyklejaj\u0105 si\u0119 do niej, odrywa ni\u0107 od pod\u0142o\u017ca, zawisaj\u0105c bezbronnie w powietrzu. Zaalarmowany zyzu\u015b wybiega ze swej szczelinowatej kryj\u00f3wki na peryferiach sieci, omotuje ofiar\u0119 i zabija jadem. Cz\u0119sto \u0142owione s\u0105 du\u017ce owady, a nawet paj\u0105ki domowe z rodzaju Tegenaria<\/em>.<\/p>\n W s\u0105siedztwie cz\u0142owieka zyzusia mo\u017cna spotka\u0107 przez ca\u0142y rok, cho\u0107 samce zwykle tylko w okresie rozrodu (czerwiec \u2013 pa\u017adziernik). W poszukiwaniu partnerek, samce wytwarzaj\u0105 \u0107wierkaj\u0105ce d\u017awi\u0119ki poprzez pocieranie o siebie przedniej kraw\u0119dzi odw\u0142oka i tylnej cz\u0119\u015bci g\u0142owotu\u0142owia. Ma to zach\u0119ci\u0107 samic\u0119 do wyj\u015bcia z kryj\u00f3wki i do kopulacji. Okres zelot\u00f3w przypada na jesien, cho\u0107 zdarzaj\u0105 si\u0119 i wiosenni kochankowie. Samice sk\u0142adaj\u0105 50-100 r\u00f3\u017cowawych jaj i oplataj\u0105 je bia\u0142ym kokonem, kt\u00f3ry zawieszaj\u0105 na sieci.<\/p>\n Steatoda bipunctata<\/em> bywa mylona z pokrewnym gatunkiem, Steatoda castanea<\/em>. Oba \u017cyj\u0105 w tym samym \u015brodowisku, ale ten drugi jest nieco ja\u015bniejszy i spotykany wiosn\u0105.<\/p>\n Tegoroczny zwyci\u0119zca zosta\u0142 wybrany z kilku powod\u00f3w. Po pierwsze, jest gatunkiem pospolitym i towarzysz\u0105cym cz\u0142owiekowi. Po drugie, jest przyk\u0142adem na to jak bliscy krewniacy (Steatoda<\/em> i Latrodectus<\/em>) mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 toksyczno\u015bci\u0105 jadu. Po trzecie, Steatoda bipunctata <\/em>bywa cz\u0119sto mylona z gatunkami rodzaju Latrodectus<\/em> i by\u0107 mo\u017ce tegoroczny wyb\u00f3r pozwoli je w ko\u0144cu dobrze odr\u00f3\u017cnia\u0107. Wreszcie, po czwarte, strydulacja (\u0107wierkanie\u201d) samc\u00f3w \u2013 to cecha u paj\u0105k\u00f3w do\u015b\u0107 rzadka i zas\u0142ugujaca na uwag\u0119.<\/p>\n Przedstawiaj\u0105c tegorocznego laureata, mamy nadziej\u0119 uzyska\u0107 wi\u0119cej danych o jego o jego biologii i rozmieszczeniu.<\/p>\n Wyboru Europejskiego Paj\u0105ka Roku 2018 dokona\u0142o 83 arachnolog\u00f3w z 26 kraj\u00f3w Europy. Koordynatorem projektu by\u0142o Natural History Museum Vienna, Arachnologische Gesellschaft (AraGes) i the European Society of Arachnology (ESA).<\/p>\n Christoph H\u00f6rweg & Marek\u00a0\u017babka<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Europejski Paj\u0105k Roku 2018<\/p>\n Zyzu\u015b t\u0142u\u015bcioch \u2013\u00a0Steatoda bipunctata<\/em> (Linnaeus, 1758)<\/p>\n Steatoda bipunctata<\/em> (Linnaeus, 1758) nale\u017cy do rodziny omatnikowatych (Theridiidae), licz\u0105cej w \u015bwiecie ponad 2500 gatunk\u00f3w, z czego 228 wyst\u0119puje w \u015arodkowej Europie, a 63 w Polsce.<\/p>\n …<\/span><\/p>\n