Myrmarachne formicaria <\/em> (De Geer, 1778)<\/p>\n Zwyci\u0119zc\u0105 tegorocznego plebiscytu jest mr\u00f3wkokszta\u0142tny gatunek Myrmarachne formicaria<\/em> (De Geer, 1778). Reprezentuje rodzin\u0119 skakunowatych (Salticidae) – najliczniejsz\u0105 w\u015br\u00f3d paj\u0105k\u00f3w, bo obejmuj\u0105cej 6100 znanych gatunk\u00f3w. W Europie jest ich 345, a w Polsce 62.<\/p>\n Rodzaj Myrmarachne<\/em> znany jest ze wszystkich kontynent\u00f3w, z wyj\u0105tkiem Antarktydy (tam paj\u0105k\u00f3w brak zupe\u0142nie) i liczy ponad 230 gatunk\u00f3w.<\/p>\n Area\u0142 wyst\u0119powania Myrmarachne formicaria<\/em> obejmuje Palearktyk\u0119 oraz USA \u2013 gdzie zosta\u0142 introdukowany. W Europie \u015arodkowej znany jest z teren\u00f3w nizinnych i podg\u00f3rskich – do wysoko\u015bci 800 metr\u00f3w n.p.m. Preferuje siedliska otwarte i nas\u0142onecznione; r\u00f3\u017cnego typu ciep\u0142e murawy, suche \u0142\u0105ki, tereny z rzadka poro\u015bni\u0119te krzewami. Spotykany bywa nawet w przydomowych ogrodach. \u017byje na powierzchni gruntu i \u015bci\u00f3\u0142ki. Doniesienia z Finlandii m\u00f3wi\u0105 o nadmorskich pla\u017cach, gdzie buduje oprz\u0119dy w\u015br\u00f3d drobnych kamieni. W Polsce wyst\u0119puje do\u015b\u0107 rzadko i notowany jest z rozproszonych stanowisk, g\u0142\u00f3wnie we wschodniej i po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci kraju.<\/p>\n Dieta M. formicaria<\/em> obejmuje przede wszystkim mszyce i drobne much\u00f3wki, w tym meszki. Do g\u0142\u00f3wnych wrog\u00f3w naszego laureata nale\u017c\u0105 osy, rozmaite gatunki owadziarek i ptaki.<\/p>\n Doros\u0142e osobniki spotyka si\u0119 od kwietnia do wrze\u015bnia, na miesi\u0105ce zimowe paj\u0105ki sp\u0119dzaj\u0105 w oprz\u0119dach w \u015bci\u00f3\u0142ce, w\u015br\u00f3d kamieni albo w pustych muszlach l\u0105dowych \u015blimak\u00f3w.<\/p>\n <\/span><\/p>\n Budowa cia\u0142a<\/strong><\/p>\n W odr\u00f3\u017cnieniu od innych, skakun\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 z regu\u0142y zwart\u0105 i kr\u0119p\u0105 sylwetk\u0119, cia\u0142o Myrmarachne formicaria<\/em> jest wyd\u0142u\u017cone i delikatne, przypominaj\u0105ce pokrojem mr\u00f3wki. Mierzy ok. 6,5 mm i jest barwy \u017c\u00f3\u0142tej, pomara\u0144czowej i ciemnobr\u0105zowej, ciemniejsze w cz\u0119\u015bci g\u0142owowej i na ko\u0144cu odw\u0142oka. Obie tagmy maj\u0105 charakterystyczne przew\u0119\u017cenia i s\u0105 zespolone cienkim i d\u0142ugim \u0142\u0105cznikiem. Nogi s\u0105 delikatne, w odcieniu \u017c\u00f3\u0142tym, pomara\u0144czowym i br\u0105zowym. Szcz\u0119koczu\u0142ki samc\u00f3w s\u0105 masywne i wysuni\u0119te do przodu.<\/p>\n <\/span><\/p>\n Mimikra<\/strong><\/p>\n Na\u015bladownictwo innych organizm\u00f3w jest w\u015br\u00f3d paj\u0105k\u00f3w do\u015b\u0107 cz\u0119ste, a na\u015bladowanym modelem mog\u0105 by\u0107 mr\u00f3wki, osy, muchy, modliszki, chrz\u0105szcze albo zaleszczotki.<\/p>\n Mr\u00f3wkokszta\u0142tne skakuny nale\u017c\u0105 do kilkunastu, cz\u0119sto niespokrewnionych rodzaj\u00f3w. W Polsce, opr\u00f3cz M. formicaria mamy jeszcze Synageles venator <\/em>(Lucas, 1836), Synageles hilarulus <\/em>(C. L. Koch, 1846) i Leptorchestes berolinensis <\/em>(C. L. Koch, 1846).<\/p>\n Pokr\u00f3j i barwa cia\u0142a mr\u00f3wkokszta\u0142tnych paj\u0105k\u00f3w dostosowane s\u0105 do konkretnych gatunk\u00f3w mr\u00f3wek. W przypadku M. formicaria<\/em> s\u0105 nimi Myrmica rubra<\/em> i gatunki z rodzaju Formica<\/em>. Wraz ze wzrostem rozmiar\u00f3w cia\u0142a i zmianami ubarwienia paj\u0105ka w kolejnych etapach cyklu \u017cyciowego, na\u015bladowany model mo\u017ce si\u0119 zmienia\u0107.<\/p>\n W licznych przypadkach mimikra jest niemal idealna. Przew\u0119\u017cenie g\u0142owotu\u0142owia i odw\u0142oka oraz poprzeczne barwne pasy idealnie na\u015bladuj\u0105 mr\u00f3wczy model. Szcz\u0119koczu\u0142ki \u2013 szczeg\u00f3lnie u samc\u00f3w – s\u0105 masywne, wysuni\u0119te do przodu \u201eudaj\u0105\u201c \u017cuwaczki, nogog\u0142aszczki na\u015bladuj\u0105 g\u0142aszczki szcz\u0119kowe, cienkie i delikatne nogi pierwszej pary s\u0105 uniesione do g\u00f3ry i poruszaj\u0105 si\u0119 niczym czu\u0142ki, za\u015b k\u0105dzio\u0142ki prz\u0119dne przypominaj\u0105 \u017c\u0105d\u0142o. Istotnym dope\u0142nieniem jest \u201enerwowy\u201c spos\u00f3b poruszania si\u0119 i cz\u0119sta zmiana kierunk\u00f3w \u2013 jak u mr\u00f3wek poszukuj\u0105cych \u015blad\u00f3w zapachowych. Wreszcie, wiele gatunk\u00f3w emituje specyficzne mr\u00f3wcze feromony, kt\u00f3re dodatkowo kamufluj\u0105 paj\u0105ka. Ma to szczeg\u00f3lne znaczenia dla tych gatunk\u00f3w, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 w mrowiskach i poluj\u0105 na mr\u00f3wcze larwy. W przypadku M. formicaria<\/em> chodzi g\u0142\u00f3wnie o \u201epsychologiczny\u201c efekt odstraszania, wszak mr\u00f3wczej diety u nich nie stwierdzono.<\/p>\n Niekt\u00f3re gatunki z rodzaju Myrmarachne<\/em> wykazuj\u0105 ciekawe zachowania godowe. Na przyk\u0142ad samce tocz\u0105 szermiercze pojedynki przy pomocy bardzo wyd\u0142u\u017conych szcz\u0119koczu\u0142k\u00f3w, a zwyci\u0119zcy zyskuj\u0105 wzgl\u0119dy samic \u2013 zupe\u0142nie jak posiadacze wielkich poro\u017cy u jeleniowatych albo barwnych pi\u00f3r u rajskich ptak\u00f3w czy pawi.<\/p>\n Wyb\u00f3r M. formicaria<\/em> Europejskim Paj\u0105kiem Roku 2019 wynika\u0142 z kilku powod\u00f3w. Po pierwsze gatunek jest dobrym przyk\u0142adem mr\u00f3wczej mimikry. Po drugie – \u015bwietnie nadaje si\u0119 do promocji paj\u0105k\u00f3w, a skakun\u00f3w w szczeg\u00f3lno\u015bci. Po trzecie \u2013 jest \u0142atwo rozpoznawalny, a to daje szanse na uzyskanie danych o jego biologii i rozmieszczeniu.<\/p>\n W tegorocznym g\u0142osowaniu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 83 arachnolog\u00f3w z 26 europejskich kraj\u00f3w.<\/p>\n Koordynatorami projektu s\u0105: Natural History Museum of Vienna, Arachnologische Gesellschaft (AraGes) i European Society of Arachnology.<\/p>\n <\/span><\/p>\n Christoph H\u00f6rweg & Marek M. \u017babka<\/p>\n <\/span><\/p>\n Wybrane pozycje literatury<\/strong><\/p>\n Allan RA, Capon RJ, Brown WV, Elgar MA 2002 Mimicry of host cuticular hydrocarbons by salticid spider Cosmophasis bitaeniata<\/em> that prey on larvae of tree ants Oecophylla smaragdina\u00a0\u2013\u00a0<\/em>Journal of Chemical Ecology, 28: 835\u2013848.<\/p>\n Ceccarelli FS 2008 Behavioral mimicry in Myrmarachne species<\/em> (Araneae, Salticidae) from North Queensland, Australia \u2013 Journal of Arachnology 36: 344\u2013351.<\/p>\n Elgar MA, Allan RA 2006 Chemical mimicry of the ant Oecophylla smaragdina<\/em> by the myrmecophilous spider Cosmophasis bitaeniata<\/em>: Is it colony-specific?\u00a0\u2013 Journal of Ethology 24: 239\u2013246.<\/p>\n Foelix R 2011 Biology of Spiders.<\/p>\n Herberstein E 2011 Spider Behaviour: Flexibility And Versatility. Cambridge University Press, Cambridge.<\/p>\n \u017babka M 2013 Paj\u0119czy \u015bwiat. Muzeum i Instytut Zoologii PAN, Warszawa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Europejski Paj\u0105k Roku 2019<\/p>\n Myrmarachne formicaria <\/em> (De Geer, 1778)<\/p>\n Zwyci\u0119zc\u0105 tegorocznego plebiscytu jest mr\u00f3wkokszta\u0142tny gatunek Myrmarachne formicaria<\/em> (De Geer, 1778). Reprezentuje rodzin\u0119 skakunowatych (Salticidae) – najliczniejsz\u0105 w\u015br\u00f3d paj\u0105k\u00f3w, bo obejmuj\u0105cej 6100 znanych gatunk\u00f3w. W Europie jest ich 345,<\/p>\n …<\/span><\/p>\n