{"id":3016,"date":"2020-01-19T20:25:48","date_gmt":"2020-01-19T19:25:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.european-arachnology.org\/wdp\/?p=3016"},"modified":"2020-01-19T20:25:48","modified_gmt":"2020-01-19T19:25:48","slug":"spider-of-the-year-2019-al","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/?p=3016","title":{"rendered":"Spider of the year 2019 &#8211; AL"},"content":{"rendered":"<h4>Merimanga e Vitit 2019<\/h4>\n<p>Merimanga milingon\u00eb \u2013 <em>Myrmarachne formicaria <\/em> (De Geer, 1778)<\/p>\n<p>Merimanga milingon\u00eb, <em>Myrmarachne formicaria<\/em> (De Geer, 1778), i p\u00ebrket familjes s\u00eb merimangave k\u00ebrcyese (Salticidae). N\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, kjo familje ka 6,089 lloje, nga t\u00eb cilat 345 jetojn\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb. Gjinia <em>Myrmarachne<\/em> p\u00ebrfaq\u00ebsohet nga tre lloje n\u00eb Evrop\u00eb, ku vet\u00ebm ky lloj gjendet n\u00eb Evrop\u00ebn Qendrore. <em>M. formicaria<\/em> \u00ebsht\u00eb e shp\u00ebrndar\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb Palearktikut, por s\u00eb fundmi i ka zgjeruar kufijt\u00eb e saj t\u00eb shp\u00ebrndarjes deri n\u00eb USA, ku \u00ebsht\u00eb introduktuar nga njer\u00ebzit. N\u00eb Austri dhe Gjermani, p\u00ebr shembull, ajo gjendet gjer\u00ebsisht n\u00eb zonat e rrafsh\u00ebta dhe kodrinore deri n\u00eb 800 m mbi nivelin e detit, ku kryesisht preferon zonat e ngrohta. Ky lloj gjendet shpesh n\u00eb k\u00ebto zona dhe nuk \u00ebsht\u00eb cil\u00ebsuar si n\u00eb rrezik zhdukjeje. Ashtu si t\u00eb gjitha merimangat k\u00ebrcyese, merimanga milingon\u00eb nuk nd\u00ebrton nj\u00eb rrjet\u00eb p\u00ebr t\u00eb kapur pren\u00eb e saj, por pret \u2013 ose e ndjek at\u00eb. Ato jetojn\u00eb kryesisht n\u00eb tok\u00eb ose n\u00eb mbetjet e gjetheve, zakonisht af\u00ebr milingonave q\u00eb ato imitojn\u00eb t\u00eb tilla si <em>Myrmica rubra <\/em>ose <em>Formica<\/em>. <em>M. formicaria<\/em> gjenden n\u00eb habitate t\u00eb ndryshme, zakonisht n\u00eb l\u00ebndina t\u00eb thata ose pemishte t\u00eb ngrohta, por gjithashtu edhe n\u00eb vende t\u00eb lag\u00ebshta ose t\u00eb njoma. Ajo mund t\u00eb gjendet gjat\u00eb gjith\u00eb vitit, por faz\u00ebn kryesore t\u00eb aktivitetit t\u00eb tyre e kan\u00eb nga Prilli deri n\u00eb Gusht, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb preferon t\u00eb dim\u00ebroj\u00eb n\u00eb guackat boshe t\u00eb molusk\u00ebve tok\u00ebsor\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Nd\u00ebrtimi i jasht\u00ebm<\/strong>. Ndryshe nga merimangat e tjera k\u00ebrcyese q\u00eb kan\u00eb trup t\u00eb mbledhur, <em>M. formicaria<\/em> ka trup t\u00eb zgjatur dhe delikat me gjat\u00ebsi rreth 5 deri n\u00eb 6.5 mm i cili i ngjan trupit t\u00eb nj\u00eb milingone. Ngjyrimi baz\u00eb i cefalotoraksit \u00ebsht\u00eb portokalli\u2013kafe me vet\u00ebm zon\u00ebn e kok\u00ebs m\u00eb t\u00eb err\u00ebt. Abdomeni oval i zgjatur \u00ebsht\u00eb i verdh\u00eb n\u00eb portokalli-kafe, me ngjyrim t\u00eb zi n\u00eb pjes\u00ebn e tret\u00eb fundore. Abdomeni \u00ebsht\u00eb i lidhur me cefalotoraksin nga nj\u00eb bel i ngusht\u00eb, i ngjash\u00ebm m\u00eb at\u00eb t\u00eb milingonave. K\u00ebmb\u00ebt kan\u00eb ngjyr\u00eb t\u00eb verdh\u00eb n\u00eb portokalli me njolla t\u00eb zeza dhe vija gjat\u00ebsore an\u00ebsore. \u00c7ifti i par\u00eb i k\u00ebmb\u00ebve me njolla t\u00eb zeza dhe ka metatarse shum\u00eb t\u00eb err\u00ebta dhe pak t\u00eb trasha t\u00eb cilat ngjasojn\u00eb me antenat e milingonave. Madje edhe syt\u00eb posterior jan\u00eb qart\u00ebsisht t\u00eb m\u00ebdhenj, t\u00eb ngjash\u00ebm me syt\u00eb e nj\u00eb milingone n\u00eb p\u00ebrmas\u00eb dhe n\u00eb pozicion. Femrat kan\u00eb zhvilluar normalisht pjes\u00ebt e goj\u00ebs, por tek meshkujt k\u00ebto jan\u00eb t\u00eb zgjatura pak a shum\u00eb horizontalisht p\u00ebrpara dhe jan\u00eb t\u00eb dyja t\u00eb sheshta dhe t\u00eb gjata. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb dyja sekset mund t\u00eb dallohen leht\u00ebsisht nga nj\u00ebri tjetri. Gjat\u00eb \u00e7ift\u00ebzimit, meshkujt i reklamojn\u00eb femrave nofullat e tyre massive. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, k\u00ebto pjes\u00eb t\u00eb goj\u00ebs p\u00ebrdoren nj\u00ebkoh\u00ebsisht n\u00eb ritualet e betejave n\u00eb t\u00eb cilat t\u00eb dy meshkujt q\u00ebndrojn\u00eb p\u00ebrball\u00eb nj\u00ebri tjetrit dhe k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb kund\u00ebrshtarin e tyre me an\u00eb t\u00eb hapjes gjer\u00ebsisht t\u00eb nofullave.<\/p>\n<p><strong>Mimikria.<\/strong> Ky lloj imiton morfologjin\u00eb dhe l\u00ebvizjet e milingonave, por jo me q\u00ebllim t\u00eb ushqyerit me to. Merimanga gjuan miza t\u00eb vogla dhe shpesh edhe d\u00ebmtuesit e bim\u00ebve t\u00eb till\u00eb si afidet. Merimangat p\u00ebrfitojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb prej faktit se milingonat p\u00ebr arsye t\u00eb agresivitetit t\u00eb tyre, kan\u00eb m\u00eb pak armiq, k\u00ebshtu q\u00eb merimangat sulmohen m\u00eb rrall\u00eb nga grer\u00ebzat g\u00ebrmuese ose ikneumonide, ose nga zogjt\u00eb. Merimangat k\u00ebrcyese imituese t\u00eb milingonave jan\u00eb nj\u00eb shembull i v\u00ebrtet\u00eb i mimikris\u00eb mbrojt\u00ebse. Gjithashtu, edhe l\u00ebvizjet e milingonave jan\u00eb imituar, kryesisht n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ato ecin. N\u00eb vend t\u00eb stilit \u2018tipik\u2019 k\u00ebrcyes t\u00eb merimangave, mund t\u00eb shihen l\u00ebvizje \u2018si milingon\u00eb\u2019 me faza t\u00eb shkurt\u00ebra vrapruese dhe l\u00ebvizje val\u00ebzuese, sikur t\u00eb ishte nj\u00eb milingon\u00eb n\u00eb ndjekje t\u00eb gjurm\u00ebve t\u00eb feromonit. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, merimanga p\u00ebrdor vet\u00ebm tre nga kat\u00ebr \u00e7iftet e k\u00ebmb\u00ebve p\u00ebr ecje, gjat\u00eb s\u00eb cil\u00ebs \u00e7ifti i par\u00eb i k\u00ebmb\u00ebve mbahet lart n\u00eb aj\u00ebr, me q\u00ebllim imitimin e antenave t\u00eb milingonave. Fal\u00eb l\u00ebvizjeve specifike t\u00eb \u00e7iftit t\u00eb par\u00eb t\u00eb k\u00ebmb\u00ebve, merimanga fsheh syt\u00eb e saj t\u00eb m\u00ebdhenj median\u00eb, karakteristik\u00eb t\u00eb Salticid\u00ebve. N\u00eb Evrop\u00ebn Qendrore ndodhen dy gjini t\u00eb tjera merimangave k\u00ebrcyese t\u00eb ngjashme me milingonat: <em>Synageles<\/em> dhe <em>Leptorchestes<\/em>. Merimanga <em>Synageles venator<\/em> \u00ebsht\u00eb e gjat\u00eb 3 deri n\u00eb 4 mm, nd\u00ebrsa <em>Leptorchestes berolinensis<\/em> ka t\u00eb nj\u00ebjtat p\u00ebrmasa me merimang\u00ebn milingon\u00eb, por nuk e ka zon\u00ebn e syve t\u00eb ngritur n\u00eb krahasim me pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb cefalotoraksit.<\/p>\n<p>Pse ishte zgjedhur merimanga milingon\u00eb k\u00ebrcyese si Merimanga Evropiane e Vitit? Arsyeja kryesore \u00ebsht\u00eb sigurisht dukuria e mimikris\u00eb si milingon\u00eb, e cila jo vet\u00ebm lidhet me form\u00ebn e trupit t\u00eb saj por gjithashtu edhe me kopjimin e m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb l\u00ebvizjes dhe sjelljes. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e mrekullueshme e shmangies s\u00eb grabitqar\u00ebve. Duke zgjedhur merimang\u00ebn e vitit, jo vet\u00ebm q\u00eb do ti kushtohet v\u00ebmendje nj\u00eb pak t\u00eb njohur t\u00eb kafsh\u00ebve, por gjithashtu shpresojm\u00eb q\u00eb shkenctar\u00ebt mund t\u00eb kontribuojn\u00eb me t\u00eb dh\u00ebna rreth shp\u00ebrndarjes aktuale t\u00eb tij. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, mund t\u00eb shijoni k\u00ebt\u00eb merimang\u00eb t\u00eb vitit 2019 dhe t\u00eb na ofroni ndihm\u00eb me t\u00eb dh\u00ebnat e vendndodhjes suaj ose me dokumentime fotografike t\u00eb k\u00ebtij lloji. Merimanga Evropiane e Vitit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrzgjedhur nga 83 araknolog\u00eb nga 26 shtete Evropiane. Kordinimi i votave \u00ebsht\u00eb realizuar nga Muzeu i Historis\u00eb s\u00eb Natyr\u00ebs s\u00eb Vjen\u00ebs, s\u00eb bashku me \u2018ArachnologischeGesellschaft\u2019 (AraGes) dhe Shoqat\u00ebn Evropiane t\u00eb Araknologjis\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Christoph H\u00f6rweg &amp; Blerina Vrenozi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Merimanga e Vitit 2019<\/p>\n<p>Merimanga milingon\u00eb \u2013 <em>Myrmarachne formicaria <\/em> (De Geer, 1778)<\/p>\n<p>Merimanga milingon\u00eb, <em>Myrmarachne formicaria<\/em> (De Geer, 1778), i p\u00ebrket familjes s\u00eb merimangave k\u00ebrcyese (Salticidae). N\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, kjo familje ka 6,089 lloje,<\/p>\n<p><span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span><\/p>\n<div class=\"read-more\"><a href=\"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/?p=3016\">Read more &#8250;<\/a><\/div>\n<p><!-- end of .read-more --><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[112],"tags":[],"class_list":["post-3016","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-spider_of_the_year_2019"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3016","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3016"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3016\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3017,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3016\/revisions\/3017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}