{"id":487,"date":"2015-08-14T14:24:52","date_gmt":"2015-08-14T12:24:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.european-arachnology.org\/wdp\/?p=487"},"modified":"2015-11-09T14:17:05","modified_gmt":"2015-11-09T13:17:05","slug":"spider-of-the-year-2014-al","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/?p=487","title":{"rendered":"Spider of the year 2014 &#8211; AL"},"content":{"rendered":"<h4>Merimanga Europiane e vitit 2014<\/h4>\n<p>End\u00ebsja e zakonshme e varur e rrjetave \u2013 <em>Linyphia triangularis<\/em> (Clerck 1757)<\/p>\n<p>End\u00ebsja e zakonshme e varur e rrjetave <em>Linyphia triangularis<\/em> (Clerck 1757) i p\u00ebrket familjes Linyphiidae. Kjo \u00ebsht\u00eb familja e dyt\u00eb me numrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb merimangave n\u00eb bot\u00eb, pas merimangave k\u00ebrcyese, me 4,461 lloje. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn gjenden 1,248 lloje t\u00eb familjes Linyphiidae, nd\u00ebrsa vet\u00ebm Europa qendrore ka 493 lloje.<br \/>\nMerimangat end\u00ebse t\u00eb zakonshme t\u00eb varura t\u00eb rrjetave, karakterizohen nga nd\u00ebrtimi i rrjet\u00ebs s\u00eb tyre. T\u00eb gjitha llojet nd\u00ebrtojn\u00eb nj\u00eb shtrat t\u00eb varur ose nj\u00eb rrjet\u00eb n\u00eb form\u00eb tende nga e cila ato kan\u00eb marr\u00eb edhe emrin e tyre t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm. End\u00ebsja e zakonshme e varur e rrjetave \u00ebsht\u00eb shum\u00eb atipike p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebt e k\u00ebsaj familje, p\u00ebr arsye t\u00eb p\u00ebrmasave t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb saj dhe t\u00eb shenjave t\u00eb qarta dalluese n\u00eb cefalotoraks, tipare t\u00eb cilat i b\u00ebjn\u00eb k\u00ebto merimanga shum\u00eb t\u00eb lehta p\u00ebr tu identifikuar. N\u00eb Europ\u00ebn qendrore kjo \u00ebsht\u00eb, deri diku, merimanga end\u00ebse e varur e rrjetave e hasur m\u00eb shpesh.<\/p>\n<p>Ajo gjendet p\u00ebrgjat\u00eb pjes\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Palaearktikut dhe shp\u00ebrndarja e k\u00ebtij lloji shtrihet nga zona me klim\u00eb t\u00eb but\u00eb deri n\u00eb zonat subtropikale. Ajo gjendet n\u00eb t\u00eb gjitha shtetet Europiane p\u00ebrve\u00e7 Island\u00ebs dhe shp\u00ebrndarja e saj gjat\u00ebsore varion nga rajonet e rrafsh\u00ebta dhe kodrinore deri n\u00eb rajonet malore.<br \/>\nN\u00eb termat e habitateve, ky lloj \u00ebsht\u00eb mjaft i paspecializuar dhe gjendet si nj\u00eb &#8216;p\u00ebrgjith\u00ebsues&#8217; n\u00eb pyjet me lag\u00ebshtir\u00eb ose n\u00eb t\u00eb gjitha zonat e hapura t\u00eb tilla si livadhet, an\u00ebs pyjeve, parqe dhe kopshte. Ajo mund t\u00eb gjendet n\u00eb mjedise t\u00eb p\u00ebrshtatshme n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr shum\u00eb t\u00eb madh dhe n\u00eb termat e mbrojtjes s\u00eb natyr\u00ebs ajo \u00ebsht\u00eb konsideruar si &#8220;jo e rrezikuar&#8221;.<br \/>\nMerimangat end\u00ebse t\u00eb zakonshme t\u00eb rrjetave t\u00eb varura, zakonisht e nd\u00ebrtojn\u00eb rrjet\u00ebn e tyre n\u00eb bar ose n\u00eb pjes\u00ebn e poshtme t\u00eb shkurretave af\u00ebr me tok\u00ebn. Si n\u00eb shum\u00eb shembuj t\u00eb llojeve t\u00eb k\u00ebsaj familje, rrjeta p\u00ebrb\u00ebhet nga nj\u00eb flet\u00eb horizontale e lidhur n\u00eb pjes\u00ebn e poshtme me tok\u00ebn, sip\u00ebr s\u00eb cil\u00ebs vendoset nj\u00eb rrjet\u00eb e &#8220;fijeve udh\u00ebtuese&#8221; t\u00eb \u00e7lir\u00ebta, rreth 20 cm e lart\u00eb. Merimanga pothuajse gjithmon\u00eb q\u00ebndron kok\u00ebposht\u00eb n\u00ebn rrjet\u00eb. Preja zakonisht ngat\u00ebrrohet me &#8220;fijet udh\u00ebtuese&#8221; dhe m\u00eb pas rr\u00ebzohet mbi rrjet\u00eb, ku dhe kapet nga merimanga. Preja tipike e tyre p\u00ebrfshin insekte t\u00eb vogla si mushicat, miza t\u00eb vogla dhe brumbuj.<\/p>\n<p>Gjat\u00ebsia e trupit tek t\u00eb dyja sekset \u00ebsht\u00eb rreth 5-7 mm. Cefalotoraksi ka ngjyr\u00eb bezh\u00eb n\u00eb kafe me pjes\u00ebt an\u00ebsore t\u00eb zeza n\u00eb kafe dhe nj\u00eb band\u00eb t\u00eb zez\u00eb n\u00eb mes, e cila ndahet diku af\u00ebr mesit t\u00eb cefalotoraksit duke vazhduar p\u00ebrpara. Kjo shenj\u00eb dalluese ngjason me nj\u00eb pirun t\u00eb kthyer sip\u00ebr. Abdomeni \u00ebsht\u00eb i verdh\u00eb n\u00eb t\u00eb bardh\u00eb, n\u00eb mesin e t\u00eb cilit ndodhet nj\u00eb band\u00eb e gjer\u00eb me pjes\u00ebt an\u00ebsore ngjyr\u00eb kafe t\u00eb err\u00ebt, e cila ngushtohet aq shum\u00eb her\u00eb, saq\u00eb shpesh \u00ebsht\u00eb e dallueshme nj\u00eb struktur\u00eb tipike me njolla trek\u00ebndore. N\u00eb pjes\u00ebn an\u00ebsore jan\u00eb gjithashtu t\u00eb dukshme bandat dhe njollat kafe; pjesa e poshtme ka ngjyr\u00eb kafe t\u00eb err\u00ebt n\u00eb t\u00eb zez\u00eb. K\u00ebmb\u00ebt jan\u00eb me ngjyr\u00eb bezh\u00eb n\u00eb kafe. Meshkujt dallohen nga femrat pasi kan\u00eb nj\u00eb abdomen duksh\u00ebm m\u00eb t\u00eb holl\u00eb si dhe pjes\u00ebt e goj\u00ebs i kan\u00eb t\u00eb zmadhuara. Gjithashtu edhe ngjyrimi i tyre \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb i kuq n\u00eb kafe.<\/p>\n<p>Ekziston mund\u00ebsia q\u00eb ky lloj t\u00eb ngat\u00ebrrohet me Linyphia tenuipalpis e cila \u00ebsht\u00eb pak m\u00eb e vog\u00ebl dhe preferon habitate m\u00eb t\u00eb ngrohta. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, merimangat adulte i gjejm\u00eb diku nga jav\u00ebt e para t\u00eb Qershorit deri n\u00eb Tetor. N\u00eb raste pasigurie, nj\u00eb identifikim i sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb i mundur vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet studimit t\u00eb organeve gjenitale me an\u00eb t\u00eb mikroskopit.<\/p>\n<p>Individ\u00ebt adult\u00eb t\u00eb merimang\u00ebs s\u00eb zakonshme end\u00ebse t\u00eb rrjetave t\u00eb varura gjenden nga muaji Gusht deri n\u00eb muajin Tetor. N\u00eb Europ\u00ebn qendrore \u00e7ift\u00ebzimi n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve realizohet n\u00eb Shtator. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe meshkujt varen p\u00ebrreth rrjet\u00ebs s\u00eb femr\u00ebs. Gjat\u00eb kopulimit edhe mashkulli pozicionohet me kok\u00ebposht\u00eb, p\u00ebrball\u00eb femr\u00ebs, dhe fut pedipalpet e tij nj\u00ebri pas tjetrit n\u00eb hapjen e organit gjenital t\u00eb saj. Merimangat e vogla pasardh\u00ebse dim\u00ebrojn\u00eb brenda n\u00eb kokon.<br \/>\n<em>Linyphia triangularis<\/em> ishte paracaktuar p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb merimanga e vitit: ajo nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuese e thjesht\u00eb e k\u00ebsaj familje t\u00eb spikatur t\u00eb merimangave, me rrjet\u00eb t\u00eb shtres\u00ebzuar leht\u00ebsisht t\u00eb dukshme. Ajo gjithashtu shfaq aspekte interesante biologjike: femrat e t\u00ebrheqin mashkullin brenda n\u00eb rrjet\u00eb p\u00ebr tu \u00e7ift\u00ebzuar duke p\u00ebrdorur nj\u00eb feromon seksual dhe meshkujt gjithashtu shfaqin nj\u00eb sjellje t\u00eb &#8220;ruajtjes s\u00eb \u00e7ift\u00ebzimit&#8221; n\u00eb aspektin e q\u00ebndrimit p\u00ebr pak koh\u00eb n\u00eb rrjet\u00ebn e femr\u00ebs &#8211; madje edhe pas \u00e7ift\u00ebzimit &#8211; me q\u00ebllim p\u00ebr &#8220;t&#8217;a mbrojtur&#8221; at\u00eb nga meshkujt e tjer\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ai mund t\u00eb siguroj\u00eb q\u00eb t\u00eb mos ndodh\u00eb nj\u00eb \u00e7ift\u00ebzim tjet\u00ebr dhe q\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb jan\u00eb gjenet e tij q\u00eb do t\u00eb kalohen n\u00eb brezin tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Gjithashtu n\u00eb k\u00ebt\u00eb vit, vjeshta do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb koh\u00eb e p\u00ebrshtatshme p\u00ebr t\u00eb hasur merimang\u00ebn e vitit 2014. Rrjeta \u00ebsht\u00eb gj\u00ebja e par\u00eb q\u00eb ju do t\u00eb zbuloni, pas s\u00eb cil\u00ebs sigurisht q\u00eb ia vlen t\u00eb shikoni m\u00eb nga af\u00ebr!<\/p>\n<h4>Contact Albania<\/h4>\n<p>Dr. Blerina Vrenozi, Qendra K\u00ebrkimore e Flor\u00ebs dhe Faun\u00ebs, Fakulteti i Shkencave t\u00eb Natyr\u00ebs, Tirana, Albania<br \/>\nbvrenozig(a)mail.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Merimanga Europiane e vitit 2014<\/p>\n<p>End\u00ebsja e zakonshme e varur e rrjetave \u2013 <em>Linyphia triangularis<\/em> (Clerck 1757)<\/p>\n<p>End\u00ebsja e zakonshme e varur e rrjetave <em>Linyphia triangularis<\/em> (Clerck 1757) i p\u00ebrket familjes Linyphiidae. Kjo \u00ebsht\u00eb familja e dyt\u00eb me numrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb merimangave n\u00eb bot\u00eb,<\/p>\n<p><span class=\"ellipsis\">&hellip;<\/span><\/p>\n<div class=\"read-more\"><a href=\"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/?p=487\">Read more &#8250;<\/a><\/div>\n<p><!-- end of .read-more --><\/p>\n","protected":false},"author":740,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[96],"tags":[],"class_list":["post-487","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-spider_of_the_year_2014"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/487","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/740"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=487"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/487\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2133,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/487\/revisions\/2133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=487"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=487"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/european-arachnology.org\/esa\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=487"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}